Waarom is de aanvoertemperatuur zo belangrijk?
Een warmtepomp is het meest efficiënt bij lage aanvoertemperaturen: 30–45°C. Hoe hoger de temperatuur die het systeem moet leveren, hoe harder de warmtepomp moet werken en hoe lager de efficiëntie (COP).
Klassieke radiatoren in oudere woningen zijn ontworpen voor aanvoertemperaturen van 70–80°C. Bij die temperatuur produceert zo'n radiator voldoende warmte. Een warmtepomp die 75°C moet leveren, haalt een COP van soms maar 1,5 tot 2 — dan is elektriciteit nauwelijks goedkoper dan gas.
Kunnen klassieke radiatoren werken op lagere temperatuur?
In de meeste woningen: nee, niet zomaar. Een radiator die is ontworpen voor 70°C aanvoertemperatuur levert bij 45°C nog maar de helft tot tweederde van de warmte — niet genoeg om de ruimte op een koude dag op temperatuur te houden. Radiatoren zijn in de meeste woningen net groot genoeg voor hun ontwerptemperatuur.
Het kan wél werken als de woning sindsdien flink is nageïsoleerd (waardoor de warmtevraag kleiner is geworden), of als de radiatoren destijds ruim bemeten zijn. Een installateur kan dit berekenen op basis van het warmteverlies van de woning en de afmetingen van de radiatoren.
Drie opties voor woningen met hoge-temperatuurradiatoren
Isoleren en dan de aanvoertemperatuur verlagen. Minder warmteverlies betekent dat de radiatoren op lagere temperatuur toch voldoende kunnen leveren. Dit is de meest duurzame combinatie maar vraagt de meeste investering.
Radiatoren vervangen of bijplaatsen. Grotere radiatoren of extra panelen in kleinere ruimtes kunnen de lage-temperatuurverwarmingscapaciteit vergroten. Vloerverwarming in de badkamer of keuken is ook een goede aanvulling.
Hybride warmtepomp kiezen. De warmtepomp dekt de uren dat lage temperatuur voldoende is (een groot deel van het jaar), de gasketel springt bij op de koudste dagen of als er hoge aanvoertemperatuur nodig is. Dit is de meest pragmatische aanpak voor woningen waar radiatoren niet eenvoudig aan te passen zijn.
Hoge-temperatuurwarmtepomp: een alternatief?
Er bestaan warmtepompen die tot 65–75°C kunnen leveren — de zogenaamde hoge-temperatuurwarmtepompen. Ze zijn beschikbaar, maar minder efficiënt dan standaard lage-temperatuurwarmtepompen. Een COP van 2 à 2,5 bij 65°C is voor de betere modellen haalbaar.
Ze zijn interessant als je een woning hebt die moeilijk te isoleren is (monument, moeilijke fundering) en waar de radiatoren niet eenvoudig aan te passen zijn. De besparing ten opzichte van gas is kleiner dan bij lage-temperatuurvarianten, maar nog steeds significant.
Hoe weet je of jouw radiatoren kúnnen bij lagere temperatuur?
Een installateur kan de "ontwerptemperatuur" van je systeem bepalen. Hij kijkt naar het warmteverlies van de woning en de afmetingen van je radiatoren. Daaruit volgt de minimale aanvoertemperatuur die nodig is om je woning op de koudste dag op temperatuur te houden.
Is die minimumtemperatuur 50°C of lager? Dan past een gewone warmtepomp al goed. Is het 55–65°C? Dan is hybride de meest logische route, totdat radiatoren of isolatie verbeterd zijn.