Je jaarrekening vertelt je hoeveel stroom je in een heel jaar hebt gebruikt. Handig voor de grote lijn, maar je ziet er niet aan wat er nú in huis gebeurt. Daarvoor is er het actuele verbruik: een momentopname van hoeveel stroom je woning op dit moment uit het net trekt.
Vergelijk het met de snelheidsmeter in een auto. De kilometerteller (je jaarverbruik) zegt hoe ver je in totaal bent gereden; de snelheidsmeter (het actuele verbruik) laat zien hoe hard je nú gaat. Die tweede meter helpt je om zuiniger te rijden — en zo werkt het thuis ook.
Wat is "actueel verbruik"?
Het actuele verbruik is de hoeveelheid stroom die je woning op dit moment gebruikt, uitgedrukt in watt (W). Een ledlamp is een paar watt, een laptop enkele tientallen, een waterkoker of oven al snel 2.000 watt of meer.
Als je alle grote apparaten uitzet — geen wasmachine, geen oven, geen kookplaat, geen föhn — dan blijft er altijd een bodem over die dag en nacht doorloopt. Dat is je basisverbruik: de koelkast die af en toe aanslaat, de wifi-router, de cv-ketel of ventilatie, en alles wat in stand-by staat.
Waar lees je het af?
Er zijn drie manieren, van eenvoudig naar uitgebreid.
- Op het display van de slimme meter zelf. Dat wisselt automatisch tussen de meterstanden en het actuele verbruik. Zoek de regel met een waarde in kW (bijvoorbeeld "0.412 kW" = 412 watt).
- Via een uitlees-app op de P1-poort. De slimme meter heeft aan de onderkant een poortje ("P1"). Met een kleine uitlezer of energiemonitor die je daarin steekt, zie je het actuele verbruik live op je telefoon, plus grafieken per uur en dag.
- Via de app van je omvormer, als je zonnepanelen hebt. Die toont wat de panelen opwekken en wat je woning verbruikt — zodat je ziet hoeveel van je zonnestroom je zelf gebruikt en hoeveel je teruglevert.
Wat is een normaal basisverbruik?
Voor een gemiddelde woning zonder grote elektrische apparaten aan ligt het basisverbruik ruwweg tussen de 80 en 150 watt. Dat is de koelkast, de router, wat verlichting en stand-by-verbruik bij elkaar opgeteld.
Heb je een warmtepomp, een aquarium, een tweede koelkast of vriezer in de schuur, of een thuisserver, dan ligt die bodem hoger — en dat is dan verklaarbaar. Het gaat om de vraag of het getal past bij wat je in huis hebt staan.
Wanneer is het te hoog?
Zie je een basisverbruik boven de 200 watt terwijl er niets bijzonders aanstaat, dan is er waarschijnlijk een sluipverbruiker: een apparaat dat continu stroom trekt zonder dat je er iets aan hebt.
Veelvoorkomende voorbeelden: een oude koelkast of vriezer die niet meer goed isoleert, een set-topbox of spelcomputer die nooit echt uitgaat, een oude cv-ketel met een gloeispiraal, vloerverwarming of een handdoekradiator die aan blijft staan, of een waterbed. Een sluipverbruiker van 60 watt die het hele jaar doorloopt kost ongeveer 525 kWh — al snel meer dan 100 euro per jaar.
Zo spoor je een sluipverbruiker op
Kies een rustig moment: iedereen thuis doet even niks met stroom, geen was, geen koken. Noteer het actuele verbruik als startwaarde.
Zet nu apparaat voor apparaat uit — of trek de stekker eruit — en kijk telkens of het getal zakt. Begin bij de entertainmenthoek, de meterkast (denk aan een oude ketel of pompschakeling), de bijkeuken en de schuur. Een sprong omlaag van 40 watt of meer bij één apparaat is de verdachte.
Kom je er met deze methode niet uit, dan helpt een uitlees-app op de P1-poort: die laat de nacht zien, wanneer er niemand iets bewust gebruikt. Een vlakke lijn rond de 300 watt om drie uur 's nachts wijst rechtstreeks op een continu-verbruiker.
Wat levert het op?
Het opsporen en aanpakken van sluipverbruikers levert doorgaans 30 tot 100 euro per jaar op, zonder dat je comfort inlevert. Een schakelbare stekkerdoos voor de tv-hoek die je 's avonds uitzet, of het vervangen van een energieslurpende oude koelkast, verdient zich meestal binnen een paar jaar terug.
Wil je verder kijken dan het basisverbruik: het loont om je totale jaarverbruik te vergelijken met wat normaal is voor jouw type woning. Een groot onverklaard verschil is precies waar de meeste besparing zit.