De drie soorten contracten
Er zijn drie typen energiecontracten voor stroom (en gas): vast, variabel en dynamisch.
Bij een vast contract staat de prijs per kWh voor de looptijd vast — meestal één tot drie jaar. Je weet precies wat je betaalt, ongeacht wat er op de energiemarkt gebeurt.
Bij een variabel contract past de leverancier de prijs periodiek aan, doorgaans per maand of kwartaal. Je bent flexibel, maar hebt minder zekerheid over de hoogte van de prijs.
Bij een dynamisch contract varieert de prijs per uur op basis van de day-ahead-marktprijs (de uurprijs op de Europese groothandelsmarkt). De prijs die je betaalt is letterlijk het marktprijsje van dat uur, plus een opslag van de leverancier.
Wanneer loont een dynamisch contract?
Een dynamisch contract loont als je je verbruik kunt en wilt aanpassen aan het uur van de dag. De grootste besparingen zijn te halen door verbruik te verschuiven naar uren met lage tarieven — typisch 's nachts en op zonnige of winderige middagen.
Mensen met een elektrische auto profiteren het meest: slim laden op goedkope uren kan een paar honderd euro per jaar schelen. Ook een warmtepomp die water of de woning voorverwarmt op goedkope uren pakt goed uit, net als een airco die je juist op zonnige, goedkope middaguren laat koelen of bijverwarmen.
Zonder flexibele verbruikers of de bereidheid om actief te sturen, is het voordeel van een dynamisch contract beperkt. Dan betaal je de opslag van de leverancier zonder er veel baat bij te hebben.
Dynamisch contract en zonnepanelen
Heb je zonnepanelen, dan is het verleidelijk om te denken dat een dynamisch contract extra voordeel oplevert bij teruglevering. Maar dat is niet zo: op zonnige middagen is er massaal aanbod van zonne-energie op het net, waardoor de day-ahead-marktprijs juist daalt — soms zelfs negatief wordt. Moet je je panelen dan uitschakelen? Meestal niet — lees waarom in een apart artikel.
Het voordeel van een dynamisch contract voor zonnepaneleigenaren zit dus niet in de teruglevering, maar in de consumptie: je kunt de stroom die je nodig hebt uit het net halen op de goedkoopste momenten.
Voor teruglevering maakt het type contract weinig verschil: de teruglevertarieven zijn zowel bij vast als dynamisch laag op momenten van veel zon.
Wanneer kies je voor een vast contract?
Een vast contract is verstandig als je de energieprijzen als ruis ervaart en niet wilt bezig zijn met het actief sturen van je verbruik. Ook als je geen EV, warmtepomp of andere flexibele apparaten hebt, is de meerwaarde van een dynamisch contract gering.
Na periodes van hoge energieprijzen — zoals in 2022 en 2023 — is vastzetten op een relatief gunstige prijs ook een risicobeheerstrategie. Omgekeerd, als de marktprijzen hoog zijn, wil je juist niet vastzetten.
Wat met variabel?
Een variabel contract zit er tussenin. Je hoeft niet zelf de uurprijs te volgen, maar je profiteert (of lijdt) wel mee met de markt op maand- of kwartaalbasis. Het is een optie als je enige flexibiliteit wilt zonder de complexiteit van een dynamisch contract.
Nadeel is dat je afhankelijk bent van de tariefstelling van je leverancier. Vergelijk variabele contracten goed: niet elke leverancier hanteert dezelfde opslag boven de inkoopprijs.